توضیحات
زایلین (Xylene)؛ حلال آروماتیک رنگ، چاپ و آزمایشگاه پاتولوژی
زایلین (Xylene) با فرمول C₈H₁₀ و شمارهٔ CAS 1330-20-7، مایعی بیرنگ، شفاف و با بوی آروماتیک شیرین است. آنچه در صنعت بهعنوان زایلین فروخته میشود معمولاً مخلوط سه ایزومر ارتو، متا و پارا بههمراه مقداری اتیلبنزن است — به همین دلیل «زایلین مخلوط» نامیده میشود.
زایلین حلالی با نرخ تبخیر متوسط است؛ کندتر از تولوئن و سریعتر از حلالهای سنگین. همین ویژگی آن را برای رنگکاری ایدهآل میکند: زمان کافی برای پخششدن یکنواخت رنگ میدهد اما آنقدر کند نیست که خشکشدن طول بکشد.
ویژگیها و مزایای فنی زایلین
- نرخ تبخیر متعادل: پخش یکنواخت رنگ و سطح صاف بدون رد قلممو.
- قدرت حلالیت خوب رزینها: حلکنندهٔ آلکید، اپوکسی، وینیل و رزینهای آروماتیک.
- ضریب شکست نزدیک به بافت: عامل شفافساز استاندارد در پاتولوژی.
- امتزاجپذیری با هیدروکربنها: سازگاری خوب در فرمولاسیونهای حلالی.
- عدم امتزاج با آب: جداسازی فازی تمیز در فرایندهای استخراج.
- پایداری شیمیایی: با اغلب مواد در شرایط عادی واکنش نمیدهد.
مشخصات فنی و آنالیز فیزیکوشیمیایی زایلین (Technical Specification)
| مشخصهٔ فنی | مقدار |
| نام فارسی | زایلین، زایلن، گزیلن |
| نام لاتین | Xylene / Dimethylbenzene |
| فرمول شیمیایی | C₈H₁₀ |
| شمارهٔ CAS | 1330-20-7 (مخلوط ایزومرها) |
| جرم مولی | ۱۰۶.۱۶ گرم بر مول |
| ترکیب | مخلوط ایزومرهای ارتو، متا، پارا + اتیلبنزن |
| ظاهر | مایع بیرنگ و شفاف با بوی آروماتیک |
| چگالی (۲۰ درجه) | حدود ۰.۸۶ گرم بر سانتیمتر مکعب |
| نقطهٔ جوش | حدود ۱۳۸ تا ۱۴۴ درجهٔ سانتیگراد |
| نقطهٔ اشتعال | حدود ۲۷ تا ۳۲ درجه — قابل اشتعال |
| دمای خوداشتعالی | حدود ۴۶۳ درجهٔ سانتیگراد |
| حلالیت در آب | عملاً نامحلول (حدود ۰.۲ گرم در لیتر) |
| حدود انفجار در هوا | حدود ۱ تا ۷ درصد حجمی |
| شرایط نگهداری | خنک، تهویهدار، دور از جرقه و شعله |
کاربردهای اصلی زایلین در صنایع
۱. رنگ، رزین و پوشش صنعتی
بزرگترین مصرف آن است. در رنگهای آلکیدی، اپوکسی و پوششهای صنعتی بهعنوان حلال و رقیقکننده استفاده میشود. نرخ تبخیر متعادلش، کیفیت سطح نهایی را تعیین میکند.
۲. آزمایشگاه پاتولوژی و بافتشناسی
کاربرد تخصصی و بسیار مهم آن است. زایلین در فرایند آمادهسازی لام، بهعنوان عامل شفافساز (Clearing Agent) الکل را از بافت خارج میکند و بافت را برای نفوذ پارافین آماده میسازد. در مرحلهٔ رنگآمیزی و چسباندن لامل نیز کاربرد دارد.
۳. چاپ و جوهر
در جوهرهای چاپ افست و روتوگراور بهعنوان حلال رزین و تنظیمکنندهٔ ویسکوزیته.
۴. صنایع لاستیک و چرم
در چسبهای لاستیکی، فرآوری چرم و تولید مواد آببندی.
۵. پتروشیمی و تولید PET
پارازایلین خالص مادهٔ اولیهٔ تولید اسید ترفتالیک و در نهایت الیاف پلیاستر و بطری PET است — بزرگترین مصرف جهانی ایزومر پارا.
۶. چربیزدایی و تمیزکاری
در تمیزکاری قطعات فلزی و حذف رزین و قیر از سطوح.
⚠️ ایمنی، خطرات و شرایط نگهداری
- طبقهبندی GHS: مایع قابل اشتعال (H226) · مضر در صورت استنشاق و تماس پوستی (H332 + H312) · تحریک پوست (H315) · اثر بر سیستم عصبی مرکزی (H336).
- ⚠️ سمیت عصبی: استنشاق مزمن بخار زایلین به سیستم عصبی مرکزی آسیب میزند: سردرد، سرگیجه، اختلال حافظه و تعادل. این خطر در آزمایشگاههای پاتولوژی که مصرف روزانه دارند جدی است.
- مواجههٔ شغلی: حد مجاز مواجهه نسبتاً پایین است؛ آزمایشگاههای پاتولوژی باید تهویهٔ موضعی و پایش دورهای داشته باشند.
- اثر بر کبد و کلیه: تماس طولانیمدت میتواند به این اندامها آسیب برساند.
- چربیزدایی پوست: تماس مکرر باعث خشکی، ترک و درماتیت میشود؛ دستکش مقاوم به حلال آروماتیک (ویتون یا PVA) لازم است — نیتریل معمولی نفوذ میکند.
- اشتعالپذیری: نقطهٔ اشتعال حدود ۲۷ درجه؛ در تابستان و انبار گرم، بخارات قابل اشتعال تولید میکند. ارتکردن مخازن هنگام انتقال الزامی است.
- نگهداری: محیط خنک با تهویه، دور از هر منبع جرقه و مواد اکسیدکننده.
چرا زایلین را از باران شیمی تهیه کنیم
- تفکیک گرید: راهنمایی در انتخاب بین زایلین صنعتی برای رنگ و گرید آزمایشگاهی برای پاتولوژی و کروماتوگرافی.
- اصالت و ثبات آنالیز: تأمین از منابع معتبر با درصد خلوص مشخص و امکان ارائهٔ برگ آنالیز بچ.
- بستهبندی استاندارد مواد اشتعالپذیر: مطابق الزامات حمل حلالهای آروماتیک.
برای استعلام قیمت روز، اعلام گرید و تناژ موردنیاز و ثبت سفارش سازمانی، با کارشناسان باران شیمی تماس بگیرید.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.