توضیحات
اکسید روی (Zinc Oxide)؛ پودر سفید چندکاره از لاستیک تا آرایشی و بهداشتی
اکسید روی (Zinc Oxide) با فرمول ZnO و شمارهٔ CAS 1314-13-2، پودری سفید، بیبو و نامحلول در آب است که یکی از پرمصرفترین ترکیبات روی در صنعت به شمار میرود. این ماده آمفوتر است؛ یعنی هم در اسیدها و هم در بازهای قوی حل میشود.
اکسید روی خاصیت جذب پرتو فرابنفش دارد و در برابر حرارت بسیار پایدار است (نقطهٔ ذوب نزدیک به ۱۹۷۵ درجه). همین دو ویژگی، آن را همزمان به فعالکنندهٔ کلیدی پخت لاستیک و به فیلتر فیزیکی ضدآفتاب تبدیل کرده است.
ویژگیها و مزایای فنی اکسید روی
- فعالسازی مؤثر فرایند ولکانیزاسیون: کاهش زمان پخت لاستیک و افزایش استحکام کششی محصول نهایی.
- جذب گستردهٔ UVA و UVB: عملکرد بهعنوان فیلتر فیزیکی پهنطیف بدون نفوذ به لایههای زیرین پوست.
- پایداری حرارتی بسیار بالا: حفظ ساختار در دماهای بالای فرایندهای سرامیک و شیشه.
- خاصیت ضدمیکروبی ملایم: کاربرد در پمادهای پوستی و پوششهای بهداشتی.
- ماهیت آمفوتر: انعطاف در فرمولاسیونهای اسیدی و قلیایی.
- قدرت پوشانندگی بهعنوان رنگدانه: شناختهشده با نام تاریخی «سفید روی» در رنگ و پوشش.
مشخصات فنی و آنالیز فیزیکوشیمیایی اکسید روی (Technical Specification)
| مشخصهٔ فنی | مقدار |
| نام فارسی | اکسید روی، سفید روی |
| نام لاتین | Zinc Oxide |
| فرمول شیمیایی | ZnO |
| شمارهٔ CAS | 1314-13-2 |
| جرم مولی | ۸۱.۳۸ گرم بر مول |
| ظاهر | پودر سفید تا سفید مایل به زرد، بیبو |
| چگالی | ۵.۶۱ گرم بر سانتیمتر مکعب |
| نقطهٔ ذوب | حدود ۱۹۷۵ درجهٔ سانتیگراد (همراه با تصعید) |
| حلالیت در آب | عملاً نامحلول (کمتر از ۵ میلیگرم در لیتر) |
| حلالیت در اسید و باز | محلول در اسیدهای رقیق و بازهای قوی (آمفوتر) |
| ماهیت شیمیایی | اکسید آمفوتر، نیمهرسانا با شکاف باند پهن |
| شرایط نگهداری | محیط خشک و خنک، ظرف دربسته، دور از اسیدها |
کاربردهای اصلی اکسید روی در صنایع
۱. صنعت لاستیک و تایرسازی
بزرگترین مصرفکنندهٔ جهانی اکسید روی، صنعت لاستیک است. ZnO بهعنوان فعالکنندهٔ شتابدهندههای ولکانیزاسیون عمل میکند، زمان پخت را کوتاه و مقاومت سایشی و کششی لاستیک را بهطور محسوس تقویت میکند.
۲. آرایشی، بهداشتی و دارویی
در کرمهای ضدآفتاب بهعنوان فیلتر فیزیکی پهنطیف، در پمادهای سوختگی و پوشکسوختگی نوزاد بهعنوان محافظ و قابض، و در پودرهای بهداشتی کاربرد دارد. برای این کاربردها، گرید دارویی یا USP با کنترل دقیق فلزات سنگین ضروری است.
۳. سرامیک، شیشه و لعاب
افزودن اکسید روی به لعاب، ضریب انبساط حرارتی را تنظیم و براقیت و مقاومت سطح را زیاد میکند. در شیشههای ویژه نیز برای بهبود پایداری شیمیایی استفاده میشود.
۴. رنگ، پوشش و پلاستیک
بهعنوان رنگدانهٔ سفید، پایدارکنندهٔ نوری در پلاستیکها و افزودنی ضدقارچ در رنگهای ساختمانی به کار میرود و از زردشدن و تخریب نوری پلیمر جلوگیری میکند.
۵. خوراک دام و کشاورزی
روی یکی از عناصر کممقدار ضروری است؛ اکسید روی بهعنوان مکمل در خوراک دام و طیور و در کودهای ریزمغذی برای رفع کمبود روی خاک استفاده میشود.
ایمنی، خطرات و شرایط نگهداری
اکسید روی در مقایسه با بسیاری از ترکیبات شیمیایی صنعتی سمیت پایینی برای انسان دارد، اما دو نکته اهمیت جدی دارد.
- طبقهبندی GHS: بسیار سمی برای آبزیان با اثرات بلندمدت (H400 و H410). این مهمترین خطر این ماده است.
- تب دود فلز (Metal Fume Fever): استنشاق بخارات اکسید روی در دماهای بالا — مثلاً هنگام جوشکاری فلزات گالوانیزه — میتواند سندرم شبهآنفلوانزا با تب و لرز ایجاد کند. تهویهٔ موضعی در چنین کارهایی الزامی است.
- تجهیزات حفاظت فردی: ماسک گردوغبار برای جلوگیری از استنشاق پودر، دستکش و عینک ایمنی.
- ناسازگاریها: با اسیدهای قوی و منیزیم واکنش گرمازا دارد.
- حفاظت محیط زیست: از ورود پودر یا پساب حاوی روی به آبهای سطحی جداً جلوگیری کنید.
چرا اکسید روی را از باران شیمی تهیه کنیم
- تفکیک دقیق گرید: راهنمایی در انتخاب بین گرید صنعتی (لاستیک، رنگ، سرامیک) و گرید دارویی/آرایشی با کنترل فلزات سنگین.
- اصالت و ثبات آنالیز: تأمین از منابع معتبر با امکان ارائهٔ برگ آنالیز بچ.
- ارسال سراسری با بستهبندی مناسب: محافظت از پودر در برابر رطوبت در طول حمل.
برای استعلام قیمت روز، اعلام گرید و تناژ موردنیاز و ثبت سفارش سازمانی، با کارشناسان باران شیمی تماس بگیرید.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.