توضیحات
بوراکس (Borax)؛ تترابورات سدیم برای لعاب، لحیمکاری و شویندهٔ صنعتی
بوراکس (Borax) یا تترابورات سدیم دهآبه با فرمول Na₂B₄O₇·10H₂O و شمارهٔ CAS 1303-96-4، بلورهای سفید و نرمی است که در ایران با نام سنتی بوره نیز شناخته میشود. این ماده نمک سدیم اسید بوریک است و برخلاف آن، محلولی قلیایی با pH حدود ۹ تا ۱۰ میسازد.
مهمترین خاصیت صنعتی بوراکس، توانایی حلکردن اکسیدهای فلزی در دمای بالاست. وقتی حرارت میبیند ابتدا آب تبلور خود را از دست میدهد و متورم میشود، سپس به شیشهٔ شفافی ذوب میگردد که اکسید سطح فلز را در خود حل میکند — پایهٔ کاربردش در لحیمکاری و ریختهگری.
ویژگیها و مزایای فنی بوراکس
- حلکردن اکسیدهای فلزی در حرارت: عملکرد بهعنوان فلاکس در لحیمکاری، جوشکاری و ریختهگری.
- خاصیت بافری قلیایی: تثبیت pH محلول در محدودهٔ ۹ تا ۱۰ بدون نوسان شدید.
- نرمکنندهٔ آب: رسوبدهی یونهای کلسیم و منیزیم و افزایش کارایی شوینده.
- گدازآور در لعاب و شیشه: کاهش دمای پخت و افزایش براقیت سطح.
- اثر ضدقارچ و ضدحشره: کاربرد در نگهداری چوب و کنترل آفات.
- منبع اقتصادی بور: در بسیاری از فرمولاسیونها ارزانتر از اسید بوریک تمام میشود.
مشخصات فنی و آنالیز فیزیکوشیمیایی بوراکس (Technical Specification)
| مشخصهٔ فنی | مقدار |
| نام فارسی | بوراکس، بوره، تترابورات سدیم |
| نام لاتین | Borax / Sodium Tetraborate Decahydrate |
| فرمول شیمیایی | Na₂B₄O₇·10H₂O |
| شمارهٔ CAS | 1303-96-4 (دهآبه) |
| جرم مولی | ۳۸۱.۳۷ گرم بر مول |
| ظاهر | بلور یا پودر سفید، بیبو، نرم |
| چگالی | ۱.۷۳ گرم بر سانتیمتر مکعب |
| نقطهٔ ذوب | حدود ۷۴۳ درجه (پس از از دست دادن آب) |
| از دست دادن آب تبلور | از حدود ۶۲ درجه آغاز میشود |
| حلالیت در آب (۲۰ درجه) | حدود ۴۹ گرم در لیتر |
| حلالیت در آب جوش | بیش از ۵۰۰ گرم در لیتر |
| pH محلول اشباع | حدود ۹.۲ تا ۹.۵ (قلیایی) |
| شرایط نگهداری | محیط خشک، ظرف دربسته، دور از دسترس کودکان |
کاربردهای اصلی بوراکس در صنایع
۱. لحیمکاری، جوشکاری و ریختهگری
بهعنوان فلاکس، لایهٔ اکسید سطح فلز را حل میکند تا لحیم یا فلز مذاب بهدرستی بچسبد. در ریختهگری طلا و نقره نیز برای تصفیهٔ مذاب و جلوگیری از اکسیداسیون استفاده میشود.
۲. لعاب، سرامیک و شیشه
گدازآور قوی که دمای پخت لعاب را پایین میآورد، براقیت و شفافیت سطح را افزایش میدهد و از ترکخوردگی لعاب جلوگیری میکند. در شیشههای مقاوم به حرارت نیز منبع بور است.
۳. شوینده و صنایع بهداشتی
سختی آب را میگیرد، pH را قلیایی نگه میدارد و قدرت پاککنندگی را بالا میبرد. جزء سنتی بسیاری از پودرهای لباسشویی و پاککنندههای صنعتی است.
۴. حفاظت چوب و کنترل آفات
ترکیبات بور در برابر قارچ، موریانه و حشرات چوبخوار محافظت میکنند. بوراکس همچنین پایهٔ طعمههای کنترل سوسک و مورچه است.
۵. آزمایشگاه و شیمی تجزیه
در ساخت بافرهای قلیایی استاندارد، بهعنوان مادهٔ استاندارد اولیه برای عیارسنجی اسیدها، و در آزمون مروارید بوراکس برای شناسایی کیفی یونهای فلزی از روی رنگ.
ایمنی، خطرات و شرایط نگهداری
⚠️ بوراکس ظاهری بیآزار دارد اما مانند سایر ترکیبات بور، هشدار سمیت تولیدمثلی دارد.
- طبقهبندی GHS: سمیت تولیدمثلی ردهٔ ۱B — H360FD: ممکن است به باروری و جنین آسیب برساند.
- محدودیت شغلی: زنان باردار یا در سن باروری باید از تماس شغلی پرهیز کنند؛ کار با آن نیازمند ارزیابی ریسک است.
- خطر اشتباه با مواد خوراکی: ظاهر سفید و بلوری آن شبیه نمک است. برچسبگذاری واضح و نگهداری جدا از انبار مواد غذایی الزامی است. بوراکس افزودنی غذایی مجاز نیست و مصرف خوراکی آن در ایران و بسیاری از کشورها ممنوع است.
- تحریک پوست و چشم: تماس طولانی میتواند پوست را خشک و تحریک کند.
- ناسازگاریها: با اسیدهای قوی واکنش داده و اسید بوریک آزاد میکند.
- تجهیزات حفاظت فردی: دستکش، عینک ایمنی و ماسک گردوغبار.
چرا بوراکس را از باران شیمی تهیه کنیم
- تفکیک گرید: راهنمایی در انتخاب بین گرید صنعتی (لعاب، فلاکس، شوینده) و گرید آزمایشگاهی برای بافر و استاندارد اولیه.
- اصالت و ثبات آنالیز: تأمین از منابع معتبر با امکان ارائهٔ برگ آنالیز بچ.
- بستهبندی ضدرطوبت و برچسبدار: با هشدارهای لازم، متناسب با الزامات این ماده.
برای استعلام قیمت روز، اعلام گرید و تناژ موردنیاز و ثبت سفارش سازمانی، با کارشناسان باران شیمی تماس بگیرید.
دیدگاهها
هیچ دیدگاهی برای این محصول نوشته نشده است.